Ngày đưa:  08/01/2014 03:53:10 PM
Đình Lâm Sơn
Đình Lâm Sơn tọa lạc tại thôn Phước Lâm, xã Hành Nhân, huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi.

 Tài liệu chữ Hán (năm Duy Tân thứ 5 -1911) còn lưu giữ tại đình cho biết: Ngôi đình được tạo lập vào khoảng thời Gia Long (1802-1820).  Người tạo lập nên đình Lâm Sơn là 5 anh em họ Nguyễn và họ Lê gồm: Nguyễn Đăng Hượu, Nguyễn Đăng Phú, Nguyễn Đăng Khởi, Nguyễn Văn Thấu, Lê Văn Hiên. Năm vị này được liệt vào hàng tiền hiền và được thờ tự trong đình. Đình làng Lâm Sơn đã qua nhiều lần trùng tu. Theo bản văn chữ Hán đã nói trên thì đình Lâm Sơn được trùng tu  lần thứ nhất vào khoảng thời gian dưới triều vua Thành Thái. Trong đợt trùng tu này sửa sang phần cổng đình và làm tường rào, cổng ngõ. Đợt trùng tu thứ hai vào năm 1943, đình được lợp ngói âm dương, cổng đình được làm thêm phần cổ lầu. Đến năm 1969 do chiến tranh, đình bị cháy ở đại đình (tiền đường). Năm 1973 con cháu các tộc tiền hiền, hậu hiền trong làng Lâm Sơn quyên góp tiền của trùng tu lại ngôi đình, nhà đại đình phần mái được lợp bằng ngói Long Thọ, vách xây xi-măng. Riêng gian hậu cung kết cấu kiến trúc còn giữ nguyên. Đến năm 1994 đình được trùng tu một lần nữa.

Cũng theo bản văn chữ Hán được lưu chiếu tại đình thì đình Lâm Sơn có phụng lĩnh 7 đạo thần sắc của các triều vua phong tặng, gồm có 2 đạo thần sắc năm Tự Đức thứ 33 (1879), một đạo thần sắc năm Đồng Khánh thứ 2 (1886), một đạo thần sắc năm Duy Tân thứ 3 (1909) và 2 đạo thần sắc năm Khải Định thứ 9 (1924). Trước đây, các đạo thần sắc nói trên do Thủ sắc bảo quản, chỉ được đem ra trong mỗi lần tế đình, song tất cả các đạo thần sắc đã bị cháy trong hỏa hoạn bởi cuộc chiến tranh khốc liệt trước năm 1975.

Đình làng Lâm Sơn xây dựng theo hình chữ Đinh(   ) gồm một nhà tiền đường (đại đình) và một nhà hậu cung nối liền nhau. Mặt trước của tòa đại đình là một khoảng sân rộng có hình vuông, các công trình kiến trúc được bố trí xung quanh khoảng sân rộng này. Đường thần đạo tạo hướng chính của đình có trục tây nam - đông bắc. Cổng đình có quy mô kiến trúc đẹp và hoành tráng. Qua khỏi cổng đình bước vào khoảng sân, nằm đăng đối hai bên là nhà hội, nghĩa từ, đối diện với trường học. Phía sau cách đình 30m về hướng đông bắc có cây da cổ thụ, nằm sát mép sông Phước Giang thân cây to lớn.

Không gian và kiến trúc đình Lâm Sơn được đặt trong khung cảnh thiên nhiên hòa hợp với kích thước, chiều cao, tạo nên sự hài hòa của đình.

Đình chính gồm nhà đại đình và hậu cung. Tòa đại đình có mặt chính diện gồm hệ thống 3 cửa, 2 bên là hai cửa sổ, trên đỉnh của mặt chính diện được trang trí rất đẹp, các mô típ trang trí theo kỹ thuật đắp nỗi, chủ đề trang trí gồm: hoành phi ở giữa có 2 chữ “Lâm Sơn”, hai bên có lưỡng long, ở hai đầu góc có đôi nghê quay đầu vào nhau rất đối xứng. Đi vào trong là nhà hậu cung, nhà hậu cung nối liền với tòa đại đình. Nhà hậu cung được thiết kế thành 3 án thờ: án thờ thần Thành Hoàng ở vị trí trung tâm, hai bên thờ tả ban và hữu ban thờ tiền hiền, hậu hiền.

Ngoài phần đình chính phần cổng đình đến bây giờ còn khá nguyên vẹn. Cổng quay về hướng Tây Nam, được xây dựng bằng đá ong theo phong cách thời Nguyễn, có tỉ lệ cân đối hài hòa vừa rộng vừa vững chãi. Cổng đình chỉ có một cửa vào, cửa cổng có dạng vòm cuốn, đỉnh cổng được tạo mái rất chắc chắn, mặt trước cổng đình có hai hàng liễn đối chữ Hán nhưng bây giờ nét chữ không còn đọc được.

 

Cổng chính

Phần nhà hội và trường học của đình: Nhà hội ở phía Tây sân đình, gồm 3 gian mái lợp ngói Long Thọ. Trường học nằm ở phía đông của sân đình  và cũng được lợp mái bằng ngói Long Thọ.

Phía sau đình Đình Lâm Sơn còn có cây đa cổ thụ nằm gần sát mép sông Phước Giang. Thân cây đa khoảng 10 người ôm, rễ cây buông tỏa, tán lá che phủ cả một khu vực rộng. Theo lời những cụ già kể lại: Cây đa linh thiêng, hơn 200 năm tuổi, cây đa này có trước khi lập đình Lâm Sơn.

Tiền đường

Hàng năm đình Lâm Sơn có 2 lễ tế chính (tế Xuân vào tháng 2, tế Thu vào tháng 8 âm lịch), chủ tế là chủ làng các hương chức trong làng đều tham dự lễ tế. Trong các lễ tế ở đình có Điển Lễ và Điển Nghi lấy từ hàng con cháu tiền hiền trong làng, là người có nhân cách biết lễ nghĩa. Điển Lễ làm nhiệm vụ xướng lễ, Điển Nghi làm nhiệm vụ đọc văn tế. Trong tế lễ còn có 4 lễ sinh (học trò lễ) chia làn 2 người dâng đèn, 2 người dâng rượu. Ngoài ra còn có 3 người Giáp Dịch có nhiệm vụ đốt nhang đèn và hầu rượu mời khách. Vào ngày tế đình dân làng tụ họp đông đủ, sau phần lễ bao giờ cũng có phần hội. Theo quy định của làng Lâm Sơn thì cứ 6 năm lại tổ chức hát Bội (bộ) một lần, ngoài ra xưa kia còn có đấu vật, leo cột lãnh thưởng.

Đình làng Lâm Sơn còn bảo tồn nguyên gốc các kết cấu kiến trúc cổ xưa có giá trị lịch sử, khoa học, nghệ thuật, văn hóa, là di sản kiến trúc Việt được xây dựng gắn liền với công cuộc khẩn hoang của người Việt trên vùng đất phương Nam trong khoảng thời gian thế kỷ XVI - XVII. Các hoạt động văn hoá lễ hội ở đình làng Lâm Sơn vẫn còn được bảo tồn, đây là di sản văn hoá phi vật thể quý giá cần được phát huy nhằm tôn vinh nét đẹp truyền thống của văn hoá Việt trong sự nghiệp phát triển kinh tế hiện nay./.

Cây Đa hơn 200 năm tuổi – gắn liền với buổi đầu tạo dựng ngôi đình 

Bài&ảnh: Lê Thuận-Thanh Quang

   Ý kiến của bạn
Họ tên bạn*Email:
Tiêu đề
Nội dung*
Mã số xác thực(*)    
   Các tin,bài khác
   Thông báo
  Hình ảnh
   Phim, tư liệu
   Xem tất cả  
  Các tin xem nhiều nhất
   Liên kết web
   Thăm dò ý kiến
Bạn quan tâm chuyên mục nào nhất trên Website?
Van ban
Lich lam viec
Tin tuc su kien
Thong tin nghia hanh
  Các dịch vụ cộng đồng
   Thống kê truy cập
Lượt truy cập: 2382945
Đang trực tuyến: 83