Ngày đưa:  11/11/2013 07:55:48 AM
Hậu duệ chí sĩ Lê Trung Đình
Cuộc khởi nghĩa châm ngòi đầu tiên chống thực dân Pháp xâm lược ở miền Trung nước ta : Khởi nghĩa Lê Trung Đình đã đi vào lịch sử dân tộc như một “đặc tính Quảng Ngãi tiên phong, quật khởi”.

 Khởi nghĩa Lê Trung Đình sách báo và hội thảo đã nói nhiều, song không mấy ai nhắc đến hậu duệ người chí sĩ lừng danh ấy như thế nào ?

          Như chúng ta đã biết, khởi nghĩa Lê Trung Đình sáng ngày 13-7-1885 đã nhanh chóng thắng lợi chiếm được thành Quảng Ngãi trong 5 ngày.  Ngày 18-7-1885 sau khi cho người vào Quy Nhơn nhận nhiều súng đạn Tây, bọn Nguyễn Thân trở ra thành Quảng Ngãi giả làm nghĩa quân vào thành do Lê Trung Đình đang chiếm giữ.  Bất thần Nguyễn Thân trở mặt bắt sống toàn bộ chỉ huy của nghĩa quân và nổ súng lệnh tiến công chiếm lại thành.  Phó tướng Nguyễn Tự Tân hy sinh ngay tại chỗ, Lê Trung Đình và một số chỉ huy khác bị bắt, nghĩa quân thất trận.

          Ngay đêm hôm đó, nghĩa quân phía Bắc sông Trà Khúc hộ tống bà Phan Thị Định (vợ Lê Trung Đình) đang mang thai 3 tháng vượt thượng lưu sông Trà Khúc chạy vào làng Kỳ Thọ, huyện Chương Nghĩa (nay là thôn Kỳ Thọ Bắc, xã Hành Đức) là quê mẹ để ẩn náu.  Bà Phan Thị Định là con gái bá hộ Phan Phú Hữu, dòng họ tiền hiền làng Kỳ Thọ xưa.  Cả nhà vô cùng lo lắng và tìm mọi cách để bảo toàn mạng sống con gái đang mang thai.  Mấy ngày sau được tin Lê Trung Đình bị hành quyết, cả quê vợ vô cùng lo sợ.  Bá hộ Phan Phú Hữu liền đưa con gái vào trang trại phía trong sông Gò Mã hẻo lánh, gần ấp Phong Đăng (nay thuộc Kỳ Thọ Nam II, xã Hành Đức) để lánh nạn. 

          Trong thời gian này, sau khi nghĩa quân Lê Trung Đình bị tàn sát ở thành Quảng Ngãi, song nhiều phủ huyện, làng tổng khác vẫn còn lực lượng nghĩa quân chiếm giữ.  Nhiều cuộc giao tranh liên tiếp xảy ra, song được dân làng đùm bọc che chở, gia đình dòng họ Phan cưu mang, bà Phan Thị Định được an toàn sinh nở.  Giọt máu duy nhất của người chí sĩ yêu nước trẻ tuổi ấy là con trai làm nức lòng bà con nội ngoại.  Tuy nhiên sự sợ hãi càng tăng lên gấp bội khi sợ quan quân triều đình theo giặc Pháp sẽ xử tội “tru di tam tộc”.

          Vì vậy tuy sinh là con trai, song bà Phan Thị Định và gia đình nội ngoại đều thống nhất phao tin là con gái.  Cũng may lúc ấy gần nơi bà Định ở có một người tên là Quyền Bảy (vợ ông Nguyễn Văn Hiếu) cũng sinh một đứa con gái thật.  Thế là bà Định quyết định đổi con trai của mình cho bà Quyền Bảy nuôi và nhân về cháu bé gái sơ sinh.  Hai gia đình có sự thông cảm sâu sắc, nếu triều đình theo Pháp hành quyết con chí sĩ Lê Trung Đinh thì gia đình bà Quyền Bảy đành hy sinh đứa con gái bé bỏng của mình để bảo toàn dòng dõi Lê Trung.. quật khởi.  Một nghĩa cả cao đẹp của người dân ấp Phong Đăng làng Kỳ Thọ xưa !

          Con của Lê Trung Đình lấy tên quay nôi là “Rền”(hai Rền) dần dần lớn lên trong sự lo âu của dòng họ nội ngoại.  Lúc này nhiều cuộc giao chiến xảy ra ở Bình Sơn, Mộ Đức và Chương Nghĩa…, Bà Phan Thị Định và bà Quyền Bảy phải bỏ nhà đưa con lên vùng Minh Long giả làm người bán than để lẫn tránh. 

          Hai Rền lên 3 tuổi, tình hình hoạt động của nghĩa quân ở Quảng Ngãi đã lắng xuống, quan quân triều đình theo Pháp tăng cường đàn áp khủng bố nhân dân.  Nhân một ngày giỗ ông Trương Đăng Quế (Thái sư triều Minh Mạng) ở Thu Xà, biết có Cần chánh Nguyễn Thân về dự, bà Bá hộ Phan Phú Hữu cho gia nhân đội theo một mâm vàng và đưa con gái đến gặp Nguyễn Thân xin tội chết cho con cháu.  Nguyễn Thân tỏ vẻ đồng ý và mưu mô nham hiểm nói: -Được ! nhưng phải lấy chồng. Nguyễn Thân nhìn sang lãnh binh Trương Quang Địch đang có mặt ở đó, nói : Trương tướng quân có thể làm việc đó !

          Hơn một tuần sau, lãnh binh Trương Quang Địch quê Thu Xà chính thức cưới bà Phan Thị Định làm chánh thất.  Bà Phan Thị Định vô cùng bối rối và khó nghĩ nên về quê chồng gặp bà con dòng họ Lê Trung để xin ý kiến. Gia tộc Lê Trung thấy tình thế không thể thoái thác nên khuyên con dâu đành “đi bước nữa” để bảo toàn mạng sống cả mẹ lẫn con.

          Bà Phan Thị Định tái giá, tuy đã một con nhưng vẫn là chánh thất của lãnh binh Trương Quang Địch.  Bà không phải theo chồng đi đâu mà vẫn ở Kỳ Thọ Nam (Hành Đức). Về cuối đời bà có về Thu Xà nhưng trước khi chết vẫn trăn trối muốn đem hài cốt về quê.  Hiện phần mộ bà Phan Thị Định ở Hang Đá hướng nhìn về chân núi Đình Cương (nay là Kỳ Thọ Nam I, xã Hành Đức).

          Mãi đến khi ông nội là Lê Trung Lượng được phục hồi tam phẩm (nguyên là Án sát), Hai Rền mới công khai là con trai, đồng thời triều đình phong quan viên tử, dân làng gọi là “Viên Rền”. Viên Rền chính là Lê Trung Hòa, cái tên giấu kín hàng mấy năm trời, có nghĩa là sự đổi con với bà Quyền Bảy chấm dứt.

          Lê Trung Hòa lớn lên lập gia đình cùng bà Cao Thị Quyên, con gái bá hộ Một (Cao Bá Thành) làng An Chỉ (Hành Phước ngày nay).  Ông bà sinh được chín người con : Thứ 3 lê Trung Kiệt, thứ 5 Lê Trung Ngươn, thứ 6 Lê Trung Nho, thứ 7 Lê Trung Hưng, thứ 9 Lê Thị Trang và thứ 10 Lê Thị Phấn (3 người kia mất sớm).  Hiện nay 2 người con gái út còn sống.

          Cách mạng tháng Tám năm 1945 ông Lê Trung Kiệt được đồng chí Nguyễn Công Phương (một thời cùng là người láng giềng) tuyên truyền giác ngộ.  Lê Trung Kiệt tham gia Việt Minh làng Kỳ Thọ làm ủy viên tài chánh, cùng tổ chức giành chính quyền và thành lập Ủy ban cách mạng địa phương thành công. Lê Trung Kiệt tổ chức vận động xây dựng hội quán Dân quân tại sân Vận động xã Hành Đức, vừa làm hội trưởng đại hội tỉnh Đảng bộ Quảng Ngãi lần thứ hai, họp tháng 2-1949. Người con gái thứ 9 Lê Thị Trang làm xã độ phó xã hành Đức, phụ trách đại đội du kích bán tập trung thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp, tổ chức tập luyện đi đứng oai vệ được nhân dân khen ngợi.

          Thời kỳ 21 năm chống Mỹ cứu nước cháu đời sau Lê Trung Đình chính kiến và cuộc sống phân tán.  Hiện nay chỉ còn người cháu hai đời là Lê Trung Đô vẫn ở Kỳ Thọ Nam và Lê Trung Sinh ở thị trấn Sông Vệ.  Việc hương khói thờ cúng chí sĩ Lê Trung Đình vẫn thường xuyên ở Kỳ Thọ Nam, Hành Đức.

          Chúng tôi đến thắp nén hương trước bàn thờ người chí sĩ yêu nước trẻ tuổi lừng danh mà lòng nghẹn ngào xúc động.  Những sự kiên lịch sử hào hùng quật khởi trào dâng đầy ắp nơi gian thờ nhỏ bé.  Ảnh chí sĩ Lê Trung Đình đặt sát ảnh con ông, Lê Trung Hòa trầm tư và uy nghi trong mờ phủ hương khói thời gian.    

 Bài: Phong Đăng

   Ý kiến của bạn
Họ tên bạn*Email:
Tiêu đề
Nội dung*
Mã số xác thực(*)    
   Các tin,bài khác
Xem các tin khác
   Thông báo
  Hình ảnh
   Phim, tư liệu
   Xem tất cả  
  Các tin xem nhiều nhất
   Liên kết web
   Thăm dò ý kiến
Bạn quan tâm chuyên mục nào nhất trên Website?
Van ban
Lich lam viec
Tin tuc su kien
Thong tin nghia hanh
  Các dịch vụ cộng đồng
   Thống kê truy cập
Lượt truy cập: 571278
Đang trực tuyến: 119