Cuộc đời và sự nghiệp Cụ Huỳnh Thúc Kháng
Huỳnh Thúc Kháng sinh ngày 01/10/1876, người làng Thạnh Bình, xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam. Ông đỗ Giải nguyên năm Canh Tý (1900), đỗ tiến sĩ năm Giáp Thìn (1904) năm 29 tuổi. Ông cùng Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp là những nhà lãnh đạo của phong trào Duy Tân lúc ấy. Năm 1908 Huỳnh Thúc Kháng bị thực dân Pháp bắt và đày đi Côn Đảo suốt 13 năm mới được trả tự do.
Sau khi được trả tự do, năm 1926, Huỳnh Thúc Kháng ứng cử vào Viện Dân biểu Trung kỳ và được bầu làm Viện trưởng Viện này.
Từ năm 1927 đến 1943, ông là người sáng lập và làm chủ nhiệm kiêm chủ bút tờ báo Tiếng Dân tại Huế cho đến khi tờ báo này bị đình bản.
Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh mời ông ra tham gia nội các Chính phủ Liên hiệp lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với chức vụ Bộ trưởng Bộ Nội vụ (tiền thân của Bộ Công an ngày nay). Cụ cũng nhận lời làm Chủ tịch Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam. Năm 1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp đàm phán, cụ Huỳnh Thúc Kháng được cử làm quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Khoảng cuối tháng 11/1946, trên cương vị đặc phái viên của Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đi kinh lý miền Trung Bộ. Đi đến đâu, cụ Huỳnh Thúc Kháng cùng cán bộ lãnh đạo địa phương được đón tiếp chu đáo đến đó, và tổ chức mít tinh để cụ Huỳnh có điều kiện nói chuyện với nhân dân, giải thích đường lối kháng chiến và kiến quốc của Trung ương và Chủ tịch Hồ Chí Minh, vận động mọi người tích cực chuẩn bị cho cuộc kháng chiến chống xâm lược. Đặc biệt, cụ Huỳnh Thúc Kháng luôn ca ngợi đạo đức và tài năng của Bác Hồ, khuyên mọi người triệt để thi hành lệnh của Người.
Đầu tháng 4/1947 vừa vào đến Quảng Ngãi thì cụ Huỳnh bị bệnh nặng. Ngày 21/4/1947, cụ qua đời tại nhà bà Võ Thị Tuyết – nơi đặt Trụ sở Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ (xã Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi). Cụ Huỳnh Thúc Kháng là một chí sĩ yêu nước nổi tiếng, nhà lãnh đạo mẫu mực, người cộng sự gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Cuộc đời cụ Huỳnh Thúc Kháng là tấm gương ngời sáng về tinh thần yêu nước, luôn đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết.
